Performans əsaslı ödənişin işçi motivasiyasında rolu

Günümüzdə bir çox qurum və şirkətlər daimi olaraq işçilərin performans səviyyəsini artırmaq üçün fərqli motivasiya yollarını axtarmaqdadır. Şirkətlər tərəfindən ən çox istifadə edilən model isə məhz performans əsaslı ödəniş modelidir.

Performans əsaslı ödəniş modeli nədir?

Performansa əsaslanan ödənişlər işçilərin fəaliyyətinə və təşkilata töhfələrinə görə maliyyə mükafatları aldıqları bir kompensasiya strategiyasıdır. Bu yanaşma işçiləri sabit maaşlardan dəyişkən kompensasiya strukturuna keçməklə daha çox işləməyə və konkret məqsədlərə nail olmağa sövq edir. Bu sistem işçiləri gözləntiləri aşmağa, işçilərin performasından daha yüksək məhsuldarlığa nail olmağa və onların şəxsi maraqlarının şirkətin məqsədləri ilə üst-üstə düşməsinə kömək edir.

Əsas əməkhaqqı ilə performans əsaslı ödəniş arasındakı fərqlər nələrdir?

Bu modeli tətbiq etməzdən öncə modeli daha yaxşı anlamaq üçün onun işçiyə verilən aylıq əməkhaqqından nə kimi fərqləndiyini bilmək gərəklidir.

• Əsas əməkhaqqı - İşçilərin hər ay müntəzəm olaraq aldığı sabit əməkhaqqıdır və işin həcmi, vəzifə və təcrübəyə görə müəyyən edilir. Bu, işçilərə maliyyə təhlükəsizliyi və sabit gəlir təmin edir, lakin işçi motivasiyasını artırmaqda məhdud rol oynayır.
• Performansa əsaslanan ödəniş - işçinin performans nəticələrinə, hədəflərə uyğun olaraq dəyişir. Yüksək performans daha çox gəlir gətirir və işçiləri təşəbbüskar olmağa, məhsuldarlığı artırmağa və hədəflərə fokuslanmağa təşviq edir. Bu da işçinin məqsədləri ilə şirkətin məqsədləri arasında uyğunluq yaradır.

Performans əsaslı ödənişlərin istifadəsində məqsəd nədən ibarətdir?

Bu ödəniş modeli işçiyə verilən əlavə bonuslardan fərqlənir: o, şirkət mədəniyyətini formalaşdıran, əsas fəaliyyət göstəricilərini idarə edən və işçilərin şirkətin uzunmüddətli uğuruna daha çox bağlı olduqlarını hiss etdirən bir vasitədir.

1. İşçilərin motivasiyasını və məhsuldarlığını artırır: İşə görə ödənişin ən əhəmiyyətli faydalarından biri işçilərin motivasiyasını artırmaq qabiliyyətidir. İşçilər səylərinin birbaşa əmək haqqına təsir etdiyini bildikdə, işlərini daha mükəmməl etməyə çalışırlar. İşçilər məqsədlərinə çatmaq üçün daha çox çalışdıqca, məhsuldarlıq da bir o qədər artır**. M**əsələn, satış komandası əlavə səylərinin birbaşa daha yüksək əmək haqqına çevrildiyini bilərək daha çox sövdələşmə bağlamağa və ya mövcud müştərilərin alış performansını artırmağa çalışırlar.
2. İşçilərin məqsədlərini şirkətin məqsədləri ilə uyğunlaşdırır : Fəaliyyətə görə ödəniş sistemi işçiləri şəxsi məqsədlərini təşkilatın məqsədləri ilə uyğunlaşdırmağa təşviq edir. İşçilər fəaliyyətlərinin şirkətin uğuruna töhfə verdiyini başa düşdükdə, işlərinə daha çox diqqət yetirməyə başlayırlar. Bu da daha çox məşğul və sədaqətli işçi qüvvəsinə gətirib çıxarır.
3. Hesabatlılığı və məsuliyyəti təşviq edir - İşə görə ödəniş modeli ilə işçilər işlərinə daha çox məsuliyyət daşıyırlar. Əmək haqqının işçilərin nəticələrindən asılı olduğunu bilmək onları işləri üzərində daha məsuliyyətli olmağa təşviq edir. Hətta içilər ortaq məqsədlərə çatmaq üçün bir-birlərini dəstəkləməsi şirkətin komanda işində inkişafına səbəb ola bilər.

Performansa əsaslanan ödəniş növləri hansılardır?

Şirkətlərin məqsədlərindən və işçilərin rolundan asılı olaraq, kompensasiya modeli buna uyğunlaşdırılmalıdır.

• Nağd Bonus Proqramları - Müəyyən hədəflərə və ya mərhələlərə çatmaq üçün verilən əlavə pul mükafatlarıdır. Performans əsaslı ödənişlərin ən sadə formalarından biridir. Nağd bonusları hesablamaq və tətbiq etmək asandır, bu da onları hər ölçüdə biznes üçün praktik seçim halına gətirir. Eyni zamanda işçilər verdikləri töhfələrə görə mükafatı dərhal alırlar ki, bu da işçinin motivasiyasını qısa zamanda artıra bilir. Məsələn illik hədəfləri aşdıqlarına görə işçilərə il sonu bonusları verilir.
• Komissiya Əsaslı Ödənişlər - Bu model növü satışla əlaqəli vəzifələrdə geniş istifadə olunur. Belə ki, bu modelə əsasən işçilər əldə etdikləri satışların müəyyən faizini alırlar. Bu faiz dərəcəsi sabit və ya dəyişkən ola bilər. Yəni işçi nə qədər çox məhsul satarsa, bir o qədər çox qazanc əldə edir və bu da onu satış hədəflərinə çatmağa və hətta bu hədəfləri aşmağa təşviq edir. Məsələn satış nümayəndəsi etdiyi hər satışdan 10% komissiya qazanır və aylıq gəliri min manatı keçərsə, əlavə mükafat alır.
• Mənfəətin Paylaşması - Bu model işçilərin mükafatlarını şirkətin ümumi uğuru ilə əlaqələndirən uzunmüddətli təşviq ödəniş modelləridir. Bu model işçilərə şirkətin səhmlərinimüəyyən qiymətə almağa və səhmlərin dəyəri artarsa, işçilərin onları bazar qiymətinə satmağa icazə hüququ verir.
• Layiqli Ödənişlər : Bu model işçilərin zamanla verdikləri töhfələrə görə mükafatlandırılması, fəaliyyətin qiymətləndirilməsinə əsaslanır. "Ayın işçisi" mükafatları və ya menecer tərəfindən irəli sürülən mükafatlar bu modelə misal ola bilər.

Nəticə

Performansa görə ödəniş modeli işçilərin motivasiyasını artırmaq və fərdi səyləri təşkilati məqsədlərlə uyğunlaşdırmaq üçün güclü bir vasitə kimi xidmət edir. Yüksək performansı mükafatlandırmaqla şirkətlər hesabatlılıq və məhsuldarlıq mədəniyyətini inkişaf etdirə bilərlər.

Fəaliyyətə görə ödəniş sisteminin tətbiqi zamanı təşkilatlar aydın fəaliyyət göstəriciləri müəyyən etməli, şəffaf şəkildə ünsiyyət qurmalı, müntəzəm rəy bildirməli və işçilərin təliminə investisiya qoymalıdırlar. Düzgün balansı tapmaqla, müəssisələr bu modelin üstünlüklərindən istifadə edə və çatışmazlıqlarını azalda və nəticədə daha cəlbedici və məhsuldar işçi qüvvəsinə sahib ola bilərlər.